Bazylika kolegiacka św. Andrzeja Apostoła to najważniejszy zabytek Olkusza. Gotycki kościół z XIII–XIV wieku stoi tuż przy rynku, w samym sercu dawnego „Srebrnego Miasta”. Najbardziej znany jest z zabytkowych organów – jednych z najcenniejszych zachowanych instrumentów renesansowych w Europie Środkowej.
Organy z XVII wieku
- Budowa: rozpoczął ją w 1611 roku Hans Hummel, a ukończył ok. 1631–1633 Jerzy Nitrowski.
- Instrument: 31 głosów, dwa manuały i pedał, mechaniczna traktura.
- Efekty dawnych organów: kotły, obracające się gwiazdy i „słowik”.
- Renowacja: w latach 2015–2018 organy odnowiła holenderska firma Flentrop Orgelbouw wraz z Marcinem Chmielewskim.
Organy przetrwały przebudowy kościoła, procesy budowniczych i uderzenie pioruna w 1622 roku. Dziś można ich posłuchać podczas liturgii i koncertów.
Wnętrze
We wnętrzu warto zwrócić uwagę na renesansowy ołtarz ze świętym Andrzejem oraz zabytkowe stalle w prezbiterium.
Zwiedzanie
- Bazylika jest czynnym kościołem – zwiedzaj poza godzinami nabożeństw i zachowaj ciszę.
- Aktualne godziny mszy i ewentualnych koncertów organowych podaje parafia.
- Połącz wizytę z trasą Podziemny Olkusz pod rynkiem i spacerem po Olkuszu.
Więcej o dziejach miasta: Olkusz – zarys historii i ciekawostki.
Źródła: pipeorganmap.com, Radio Kraków (Miniprzewodnik po Olkuszu). Stan: październik 2026.